جام صبوح
صلی الله علیک یا حسن بن علی ایها المجتبی ( علیه السلام) 
قالب وبلاگ

بسم الله الرحمن الرحیم

 

گفتاری از آیةالله العظمی مظاهری



آدمی همواره در زندگی، با فرصت‌هایی روبه رو می‌شود که اگر از آن استفاده کند، می‌تواند سعادتمند شود و چنانچه آن فرصت‌ها را از دست دهد، خسارات فراوانی خواهد دید. بر اساس روایتی که هم از رسول گرامی«صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم» و هم از ائمّه اطهار«علیهم‌السّلام» نقل شده، انسان باید خود را در معرض نسیم‌های الهی و معنوی قرار دهد تا رستگار شود.

«إِنَّ لِرَبِّکُمْ فِی أَیَّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحَاتٍ أَلَا فَتَعَرَّضُوا لَهَا»[1]


نسیم‌های رحمانی در حال وزیدن است و همه باید مراقب باشند و خود را در معرض آن نسیم‌ها قرار دهند.
اهل سیر و سلوک، برای این روایت شریف، اهمیّت بسیاری قائل شده و عمل به آن را در سرلوحه دستورالعمل‌های سلوکی خویش قرار می‌دهند.

یکی از فرصت‌های معنوی و ارزشمند و از جمله نسیم‌های الهی که هر سال به‌سوی بندگان می‌وزد، آغاز ماه رجب و به دنبال آن، فرارسیدن ماه‌های مبارک شعبان و رمضان است. پیامبر اکرم«صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم» فرمودند: رحمت خداوند در ماه رجب، مثل باران جاری است.

«رَجَبٌ شَهْرُ اللَّهِ الْأَصَمُّ یَصُبُّ اللَّهُ فِیهِ الرَّحْمَةَ عَلَی عِبَادِه»[2]

ماه رجب ماه خدا است و در آن، رحمت الهى بر بندگان پیوسته و انبوه ریزش می‌کند.
آیا تاکنون دیده‌اید باران تند با زمین کشاورزی چه می‌کند؟ باران رحمت الهی نیز مملکت دل انسان را به همان صورت زیر و رو می‌کند؛ امّا آن دلی می‌تواند از این نعمت الهی بهره‌مند شود، که در معرض نسیم رحمانی واقع شده باشد، یا خود را در معرض آن قرار دهد.

هنگام بارش باران، کسی می‌تواند از برکت آن استفاده کند که خود را زیر باران قرار دهد، ولی کسی که هنگام نزول باران به زیر سقف می‌رود، خود به‌ خود از این نعمت عظیم خداوند محروم می‌گردد.

یکی از معانی «توجّه و بیداری» ـ که منزل اوّل از منازل هفتگانة سیر و سلوک است‌ ـ همین هوشیاری و آگاهی نسبت به وزش نسیم رحمت الهی است.

انسان باید توجّه داشته باشد که ماه رجب، ماه رحمت الهی است. بداند و بفهمد که وارد ماه رحمت شده است و خود را در معرض باران رحمت و مغفرت خداوند سبحان قرار دهد.

غفلت، عامل شقاوت


نقطة مقابل توجّه، غفلت است. از این‌رو به کسی که توجّه ندارد، غافل می‌گویند.
یکی از مهم‌ترین و مؤثرترین عوامل شقاوت و بدبختی آدمی، غفلت است. غفلت از خداوند، غفلت از معنویّات، غفلت از معاد و غفلت از آدمیّت و صفات انسانی، موجب بدبختی و تباهی آدمی است.

منقمر شدن در دنیا و مشغول بودن به روزمرگی زندگی دنیوی، به گونه‌ای که موجب فراموشی معنویت و آخرت شود، انسان را کر و کور و بی‌دل می‌کند. او را از مدار انسانیّت خارج می‌کند و به یک حیوان و بلکه پست‌تر از حیوان تبدیل می‌کند.

«وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ کَثیراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا یَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْیُنٌ لا یُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا یَسْمَعُونَ بِها أُولئِکَ کَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِکَ هُمُ الْغافِلُونَ»[3]

به یقین، گروه بسیارى از جن و انس را براى دوزخ آفریدیم؛ آنها دل‌ها[عقل‌ها]یى دارند که با آن(اندیشه نمى‏کنند، و) نمى‏فهمند؛ و چشمانى که با آن نمى‏بینند؛ و گوش‌هایى که با آن نمى‏شنوند؛ آنها همچون چهارپایانند؛ بلکه گمراه‌تر! اینان همان غافلانند.

بنا بر تعبیر تکان دهندة قرآن کریم، گویا گروهی از انسان‌ها برای جهنّم خلق شده‌اند و دوان دوان به سمت آن می‌شتابند.
اگر راجع به مذمّت غفلت، آیه‌ای جز این آیه نداشتیم، بس بود که بدانیم باید توجّه داشته باشیم، باید بیدار باشیم، باید بدانیم که از کجا آمده‌ایم، برای چه آمده‌ایم و به کجا خواهیم رفت.

افراد غافل، دل ندارند، چشم حقیقت بین ندارند، گوش حقیقت شنو ندارند و بالأخره پست‌تر از حیوانات هستند. دنیا و زرق و برق آن، غافلان را به خود مشغول کرده و آنان را از درک ارزش‌های معنوی و کمالات روحی و فضائل اخلاقی باز داشته است. این‌گونه افراد، وقتی از خواب غفلت بیدار می‌شوند که دیگر فایده ندارد و بسیار دیر شده است. لذا التماس می‌کنند که به دنیا برگردند و‌ عمل صالح انجام دهند، ولی به آنان خطاب می‌شود که بازگشت شما امکان ندارد.

«حَتَّی إِذا‌ جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ، لَعَلِّی أَعْمَلُ صالِحاً فیما‌ تَرَکْتُ کَلاَّ إِنَّها کَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏‌ یَوْمِ یُبْعَثُون»‏[4]


تا زمانى که مرگ یکى از آنان فرا رسد، مى‏گوید: «پروردگار من! مرا بازگردانید! شاید در آنچه ترک کردم عمل صالحى انجام دهم!» (ولى به او مى‏گویند:) چنین نیست! این سخنى است که او به زبان مى‏گوید! و پشت سر آنان برزخى است تا روزى که برانگیخته شوند!

امیرالمؤمنین«علیه‌السّلام» در شعری که منسوب به ایشان است، می‌فرمایند:

«یا من بدنیاه اشتغل قد غره طــول الأمل‏ المـوت یـأتی بغــتة و القبر صندوق العمل‏»[5]

ای کسی که دنیا تو را مشغول کرده است، و این عالم برای تو مملو از آمال و آرزوهای دور و دراز است، ناگهان مرگ به سراغ تو می‌آید و عالم قبر، محلِّ اعمال و کارهای واقعی تو خواهد بود. (نه آمال و آرزوها).

کسی که در به دست آوردن ثروت و قدرت دنیوی کوشا باشد و از معنویّت و ارزش‌های روحانی غافل بماند، به‌ جای رسیدن به یک دنیای آباد‌ و سالم، یک زندگی ناخوش نصیب او می‌شود و به درد چه کنم چه کنم، مبتلا می‌گردد.
زندگی برای چنین کسی تنگ می‌شود و همواره باید با عسرت و بدبختی و سختی، امور زندگی را بگذارند و این در حالی است که در بسیاری از موارد ثروتمند هم شده است، ولی زندگی خوش و خرّم ندارد.

«وَ مَنْ أَعْرَضَ‌ عَنْ ذِکْری فَإِنَّ لَهُ مَعیشَةً ضَنْکاً وَ نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ أَعْمی»[6]

و هر کس از یاد من روى گردان شود، زندگى(سخت و) تنگى خواهد داشت؛‌ و روز قیامت، او را نابینا محشور مى‏کنیم!
هر که از یاد خدا، از ذکر خدا و از معنویّات، غافل شود، به عبارت دیگر هر کس مشغول این سرای فانی شود و عالم باقی را فراموش کند، زندگی ناخوش به سراغ او می‌آید که توأم با دلهره و اضطراب خاطر و پریشانی است. ثروت و قدرت و امکانات دارد، امّا گره‌های درهم پیچیده‌ای سراسر زندگی او را فرا گرفته است و قدرت باز کردن آن گره‌ها را ندارد.

ممکن است نزد برخی از مردم، آبروی اجتماعی داشته باشد، ولی نزد پروردگار متعال، بی آبرو است و از این جهت، همواره پریشان است و آرام و قرار ندارد. چنین کسی کور وارد صف محشر می‌شود.
ناگهان فریاد می‌زند: من که در دنیا چشم داشتم، چرا اکنون کور هستم؟ خطاب می‌شود برای اینکه تو در دنیا ما را فراموش کردی و چشم حقیقت بین نداشتی و اکنون نیز ما تو را فراموش می‌کنیم.

«قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنی‏ أَعْمی‏ وَ قَدْ کُنْتُ بَصیراً ، قالَ کَذلِکَ أَتَتْکَ آیاتُنا فَنَسیتَها وَ کَذلِکَ الْیَوْمَ تُنْسی»[7]

مى‏گوید: «پروردگارا! چرا نابینا محشورم کردى؟! من که بینا بودم! ، مى‏فرماید: آن گونه که آیات من براى تو آمد، و تو آنها را فراموش کردى؛ امروز نیز تو فراموش خواهى شد!
معلوم است کسی در آخرت چشم بینا دارد که در دنیا چشم بصیرت پیدا کرده باشد. اساساً تجسم عمل چنین اقتضا می‌کند. یعنی اگر غفلت، آدمی را در دنیا کور کرده باشد و مانع دیدن حقایق و معنویّات توسط وی شده باشد، در آخرت هم کور وارد صف محشر می‌شود.

«وَ مَنْ کانَ فی‏ هذِهِ أَعْمی‏ فَهُوَ فِی الْآخِرَةِ أَعْمی‏ وَ أَضَلُّ سَبیلا»[8]

امّا کسى که در این جهان(از دیدن چهرة حق) نابینا بوده است، در آخرت نیز نابینا و گمراه‌تر است.
همان‌گونه که کوری دنیا انسان را به چاه می‌افکند، کوری در آخرت، آدمی را به اعماق جهنّم فرو می‌برد و مانع قرار گرفتن وی در صراط مستقیم الهی می‌گردد.

از آنچه تاکنون بیان شد، این نتیجه حاصل می‌شود که بدترین دردها برای انسان، غفلت از معنویّات است و توجّه و بیداری، به خصوص در فرصت‌های الهی و رحمانی، موجب برون رفت انسان از ورطة غفلت و گمراهی می‌شود.

سازندگی در فرصت‌های معنوی


ماه‌های رجب، شعبان و رمضان، فرصت‌های ارزشمند و گرانبهایی برای بیداری و تنبّه آدمی ‌هستند. این سه ماه، ماه‌های نماز و قرآن و به طور کلّی ماه‌های ذکر و یاد خداوند سبحان هستند. ذکر و یاد خدای تعالی، در تعالیم قرآن و عترت«علیهم‌‌السّلام»، جایگاه برجسته‌ای دارد.

«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْراً کَثیراً، وَ سَبِّحُوهُ بُکْرَةً وَ أَصیلاً»[9]

اى کسانى که ایمان آورده‏اید! خدا را بسیار یاد کنید، و صبح و شام او را تسبیح گویید.
امام صادق«علیه‌السّلام» در شرح این آیة شریفه می‌فرمایند: خداوند‌ تبارک و تعالی هر چه از بندگان خویش خواسته‌ است، محدود خواسته است. نماز، هفده رکعت در شبانه روز؛ روزه، یک ماه در سال؛ حج، یک مرتبه در عمر و بالأخره همه عبادات محدود به حدِّ مشخّصی است، به جز ذکر و یاد خداوند که نامحدود خواسته شده است.[10]

منظور قرآن کریم از نامحدود خواستن ذکر، این است که ای مؤمن، اگر می‌خواهی در خواب غفلت فرو نروی، باید در همة اوقات شبانه روز به یاد خدای سبحان باشی!
اساساً از منظر قرآن کریم، وجوب سایر عبادات نظیر نماز نیز برای زنده شدن و زنده ماندن یاد خداوند در نهاد آدمی است.

«وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْری»[11]

و نماز را براى یاد من بپادار.
یاد خداوند موجب می‌شود انسان از غفلت خارج شده و با توجّه و بیداری که برای وی حاصل می‌شود، به یک حالت معنوی همیشگی و دائمی دست یابد.

ذکر، مراتبی دارد که عبارتند از: ذکر لفظی (لقلقة زبان)، ذکر قلبی (همراهی دل انسان در گفتن ذکر) و ذکر عملی.
والاترین و بلند مرتبه‌ترین ذکر، ذکر عملی است. به این معنا که انسان همه جا را محضر خداوند سبحان بداند و ادب حضور را مراعات کند. به عبارت روشن‌تر معنای ذکر عملی این است که یاد خدای تعالی در عمق جان آدمی رسوخ کرده باشد و عمل او مطابق با ذکری که بر زبان می‌راند، باشد. در واقع کسی که ذکر عملی دارد، بندة حقیقی خداوند است. چنین کسی مطیع اوامر خداوند است و از نواهی و محرّمات الهی اجتناب می‌ورزد.

از نظرگاه قرآن و عترت«علیهم‌السّلام»، بندة حقیقی خداوند کسی است که اعتقاد قلبی به اصول دین داشته باشد. اعتقاد خویش را به زبان اقرار نماید و بر طبق آن عمل کند.

از ائمّة معصومین«علیهم‌السّلام» نقل شده است که فرمودند: ایمان سه مرتبه دارد؛ مرتبة اوّل، اقرار زبانی است؛ یعنی با زبان خویش ذکر «لااله الا الله» را بگوید. سپس فرمودند: مرتبة دوّم ایمان، اعتقاد قلبی است؛ یعنی باور اینکه خداوند یگانه وجود دارد و معاد پیش روی انسان است و این اعتقاد، در دل او رسوخ کرده باشد. و مرتبة سوّم ایمان، عمل است. یعنی به آنچه زبان می‌گوید و قلب او اعتقاد دارد، عمل نماید.

«الْإِیمَانُ إِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ وَ مَعْرِفَةٌ بِالْقَلْبِ وَ عَمَلٌ بِالْأَرْکَانِ»[12]

ایمان، اقرار به زبان و معرفت با دل و عمل به ارکان است.

مرتبة سوّم ایمان که در بیان گهربار معصومین«علیهم‌السّلام» مکرّراً مورد تأکید واقع شده است، همان تقوا است. تقوا یعنی اهمیّت به همة واجبات، اجتناب از همة گناهان و محرّمات و دوری از مکروهات و عمل به مستحبّات به اندازة توان و نشاط، به خصوص در ماه‌های رجب، شعبان و رمضان.

اهمیّت به نمازهای مستحب و اذکار و اورادی که برای این سه ماه تعیین شده است، بسیار برای انسان سازند‌گی روحی و معنوی دارد و باید در شمار مهم‌ترین کارها قرار گیرد. ولی آنچه در امور مذکور بسیار اهمیّت دارد، اجتناب و پرهیز از گناه است که از جایگاه ویژه‌ای در تقوا برخوردار می‌باشد. انسان باید از هر آنچه نافرمانی خداوند سبحان است، چه صغیره و چه کبیره، پرهیز کند. حال اگر اشتباه کرد و گناهی مرتکب شد، فوراً باید جبران کند و جبران گناه با استغفار میسّر می‌شود.

خجالت‌ زدگی و شرمندگی در پیشگاه پروردگار متعال، گناه او را محو و نابود می‌کند و سیاهی پروندة اعمال وی را از بین می‌برد و به جای آن، پروندة درخشانی با ثواب توبه، بر جای می‌گذارد. لذا به همه، به ویژه به جوانان عزیز، توصیه می‌شود در ماه‌های رجب، شعبان و رمضان، بسیار استغفار کنند و در محضر خدای متعال احساس شرمندگی و خجالت‌زدگی داشته باشند.

اگر انسان در زندگی ذکر داشته باشد و همواره یاد خداوند همراه او باشد، به تقوا دست می‌یابد. امّا آنچه مهم‌تر است اینکه، یاد خداوند به واسطة نماز، قرآن و سایر ارزش‌های معنوی و تقویت ارتباط با خالق یکتا، موجب پدید آمدن ملکة تقوا در وجود آدمی می‌شود.

به عبارت روشن‌تر وقتی انسان به یاد خداوند بوده و با عبادات مأنوس باشد، حالتی پیدا می‌کند که خود‌به‌‌خود و به طور ناخودآگاه، از گناه و معصیت پرهیز می‌کند و در وقت انجام واجبات، متلاطم شده و به ادای فریضه می‌پردازد.
ماه رجب، فرصتی است برای دستیابی به ملکة تقوا و کسی که توجّه داشته باشد، می‌تواند در این سه ماه، ملکة عدالت و تقوا پیدا کند. می‌تواند برای چشم و گوش و زبان خود و مهم‌تر از آن برای دل خود، درب و دربان درست کند. می‌تواند اعضا و جوارح خویش را به کنترل در آورد. حتّی می‌تواند از ورود وسوسه‌ها و تخیّل‌ها و توهم‌ها به دل خویش جلوگیری کند. چنین کسی می‌تواند نفی خواطر داشته باشد. رسیدن به این مقام، به راحتی امکان‌پذیر نیست، ولی نزول باران رحمت الهی در ماه رجب، راه را هموار می‌کند و موانع را برطرف می‌سازد. لذا اینکه توصیه می‌شود همه به ویژه جوانان عزیز باید خود را در معرض نسیم رحمانی قرار دهند و از این فرصت‌های گرانقدر بهره‌مند شوند، به خاطر این است که رسیدن به مقامات والای معنوی و عرفانی که در حالت عادی بسیار مشکل است، در این‌گونه فرصت‌ها میسّر می‌شود. در ماه‌های مبارک رجب، شعبان و رمضان، انسان می‌تواند راه صد ساله را در یک شب بپیماید، به شرط آنکه خود را در معرض باران بی‌کران رحمت و مغفرت پروردگار قرار دهد.

ماه رجب می‌تواند این واقعیّت را به انسان یادآوری کند که دل او متعلّق به خداوند یگانه است و صاحب اصلی قلب انسان، خدای تعالی است. یادآوری این حقیقت موجب می‌شود آدمی ‌مملکت دل خویش را از وجود اغیار تهی کند و کلید خانه را به دست صاحب آن بسپارد. خداوند متعال در حدیث قدسی می‌فرماید:

«لَمْ یَسَعْنِی سَمَائِی وَ لَا أَرْضِی وَ وَسِعَنِی قَلْبُ عَبْدِی الْمُؤْمِن»[13]
آسمان و زمین مرا فرا نگیرد، ولی قلب بندة مؤمن جایگاه من است.

بسیار شایسته است هر انسانی در همة ایّام سال به خصوص در این روزها و ماه‌های گرامی، قدری به این موضوع مهم بیندیشد که چرا دنیا و مشتهیات نفس و قدرت و ثروت و تجمّلات فریبنده، جای خدا را در دل گرفته است؟
بالاترین گناه نزد اهل معرفت این است که آدمی غیر خدا را به دل خویش راه دهد. این نوعی غصب است و گناه آن از منظر علمای علم اخلاق و سالکان الی الله، بسیار بزرگ می‌باشد.

ماه رجب می‌تواند فرصت مناسبی برای تمرین تقوا باشد. فرصت مناسبی برای زدودن دل از اغیار و غاصبانی که جای خدا را در قلب و دل آدمی گرفته‌اند و او را در زمرة غافلان قرار داده‌اند.

شگفت آور است که همة انسان‌ها برای خانه‌های خود درب می‌سازند و قفل محکمی بر آن می‌نهند و کلید آن را در اختیار بیگانگان قرار نمی‌دهند تا مبادا غریبه‌ای بدون اجازه به خانة آنان راه یابد، ولی راه ورود به قلب و دل خویش را باز گذاشته‌اند و هر بیگانه و غاصبی به راحتی می‌تواند وارد خانة دل آنان شود و سرمایة دینی و معرفتی آنان را نابود سازد. در حالی که مراقبت و مواظبت از دل، بسیار مهم‌تر از مراقبت از خانه و لوازم زندگی است.

دل انسان تجلّی گاه خداوند است، عرش الهی است و اگر کسی بتواند از ورود غیر خدا به آن جلوگیری کند، تابش انوار ربوبی را در دل خویش به نظاره خواهد نشست. و همة این مقامات عالی مرتبه، با توجّه، بیداری، ذکر و ارتباط با معنویّات به دست می‌آید.

خواندن نماز با حضور قلب، انس با قرآن کریم، ارتباط با دعا از طریق مفاتیح محدّث قمی و بالأخره راز و نیاز حقیقی با پروردگار متعال، انسان را بیدار می‌کند و از ورطة غفلت نجات می‌بخشد. وقتی چنین شد، دل آدمی جایگاه و تجلّی‌گاه خداوند می‌شود.

ماه‌های رجب و شعبان و رمضان، می‌تواند دل انسان را تبدیل به عرش الهی کند، به شرط آنکه از هر موجودی غیر از خدای سبحان منقطع گردد و به خداوند وصل شود. انسان باید از همه چیز و همه کس، حتّی از خودش ببرد و به خداوند متّصل گردد. نور خدای تعالی وقتی در دل انسان متجلّی می‌شود که او رشتة دل خویش را به نیروگاه لایزال الهی وصل کرده باشد.

انقطاع از تمام تعلّقات و وابستگی‌ها، جمال منّور وجه الله را در قلب آدمی می‌نشاند. بر اساس همین نکته، در مناجات شعبانیه می‌خوانیم:

«إِلَهِی هَبْ لِی کَمَالَ الِانْقِطَاعِ إِلَیْکَ وَ أَنِرْ أَبْصَارَ قُلُوبِنَا بِضِیَاءِ نَظَرِهَا إِلَیْکَ حَتَّی تَخْرِقَ أَبْصَارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ»[14]

ذکر یک نکته در پایان این بخش ضروری به نظر می‌رسد و آن اینکه اسلام با رهبانیّت مخالف است. آنچه در مورد اهمیّت به نماز و قرآن و ذکر و دعا، بیان شد، در کنار کار و تلاش برای گذراندن زندگی روزمرّه ارزشمند است. دین مبین اسلام با هرگونه افراط و تفریط مخالف است و طرفدار اعتدال و میانه روی است. دائم‌الذّکر بودن، به معنی دست کشیدن از امور زندگی و رو به قبله نشستن و فقط اذکاری را بر زبان جاری ساختن نیست؛ بلکه مقصود این است که انسان در هر حالی، از یاد خدای سبحان غافل نباشد.

در معارف دینی، بر تلاش و کوشش انسان برای آبادانی دنیا و آخرت، تأکید فراوان شده است. و آنچه تذکّر آن ضروری به نظر می‌رسد اینکه آموزه‌های دینی، آبادانی دنیا یا آخرت به تنهایی را نمی‌پذیرد و آبادی هر دو سرا را از انسان می‌خواهد.

«وَ ابْتَغِ فیما آتاکَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصیبَکَ مِنَ الدُّنْیا»[15]
و در آنچه خدا به تو داده، سراى آخرت را بطلب؛ و بهره‏ات را از دنیا فراموش مکن‏.

به بیان رساتر، فعّالیت مؤمن باید دو بعدی باشد. در یک بعد، به عباداتی نظیر نماز، روزه، تلاوت قرآن، حج، اعتکاف، شب زنده‌داری و ... بپردازد و در بعد دیگر، باید به اندازة کافی و به قدری که از او رفع نیاز کند، در راستای تحصیل یک زندگی مطلوب و رفاهی تلاش نماید. مبغوض‌ترین مردم در نزد خداوند کسی است که عمر خود را به بطالت و تنبلی سپری کند.

«إِنَّ اللَّهَ جَلَّ وَ عَزَّ یُبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ الْفَارِغَ»[16]
خداى بزرگ، از بنده پرخواب و بیکار متنفّر است.‏

آنچه در این مبحث شایستة توجّه جدّی است، اینکه تلاش در جهت آبادانی دنیا و تحصیل زندگی مطلوب دنیوی نیز نباید انسان را از یاد خداوند تبارک و تعالی و معنویّات غافل کند و او را در زمرة ورشکستگان دینی و معنوی قرار دهد؛ وگرنه کار و کوشش در هر شغل مشروعی که برای جامعه مفید باشد و عقل انسان آن را بپسندد، لازم و ضروری است و مقبول درگاه الهی واقع خواهد شد.

برگرفته از کتاب «اعتکاف، سلوک منتظران»، از تألیفات معظّم له

پی‌نوشت‌ها:

1. بحارالأنوار، ج 68، ص 221
2. همان، ج 93، ص 366
3. الاعراف / 179
4. المومنون / 99-100
5. دیوان‏الإمام‏علی«علیه‌السّلام»، ص 312
6. طه / 124
7. طه / 126-125
8. الاسراء / 72
9. الاحزاب / 42-41
10. الکافی، ج 2، ص 498
1 . طه / 14
2 . بحارالأنوار، ج 10، ص 367
3 . بحار الأنوار، ج ‏55، ص 39
4 . إقبال ‏الأعمال، ص 687
5 . القصص / 77
6 . الکافی، ج 5، ص 84

 

منبع

[ چهارشنبه ٢٦ خرداد ۱۳۸٩ ] [ ۱٢:٠۱ ‎ق.ظ ] [ مهدی حسینعلی ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

مجموعه ای از پرسشهایی که همیشه در ذهنم بوده و وقت زیادی را برای پیدا کردن آنها صرف کردم و اکنون بدون اتلاف وقت در اختیار شماست .
موضوعات وب
امکانات وب
...... .....